ซอฟต์แวร์จัดการการอ้างอิง

การอ้างอิง (Reference) จัดว่าเป็นภาระหนักอันหนึ่งในงานเขียนเชิงวิชาการ เพราะนักวิจัยต้องอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลจำนวนมาก ต้องเรียงลำดับการอ้างอิงให้ถูกต้อง และรูปแบบบรรณานุกรม (Citation styles) ก็ยังมีความหลากหลาย จึงมีการออกแบบซอฟต์แวร์จัดการการอ้างอิง (Reference Management Software) โดยเฉพาะ ซอฟต์แวร์จัดการการอ้างอิงมักแยกการจัดเก็บ ออกจากการแสดงผลบรรณานุกรม ทำให้เกิดความยืดหยุ่น เพราะเก็บแหล่งข้อมูลในมาตรฐานกลาง และสามารถปรับให้แสดงผลบรรณานุกรมต่างๆ ได้ในภายหลัง

ซอฟต์แวร์จัดการการอ้างอิงที่แนะนำในที่นี้คือ Zotero ระบบของ Zotero สร้างส่วนเสริม (Add-ons) สำหรับซอฟต์แวร์ต่างๆ ที่จำเป็นต่อการเขียนเชิงวิชาการ เช่น เว็บบราวเซอร์ หรือ Microsoft Word ตัว Zotero ช่วยจัดเก็บและอ้างอิงบรรณานุกรมในรูปแบบต่างๆ อย่างง่ายดาย

ตัวอย่างคลิปสอนการใช้งาน Zotero นำมาจาก Youtube ต้นฉบับคลิปอยู่ใน zotero.org/support


Zotero จัดเก็บบรรณานุกรมในมาตรฐานกลางที่เรียกว่า BibTeX ซึ่งแยกการจัดเก็บข้อมูลตามชนิดของแหล่งข้อมูล ภายใต้สัญลักษณ์ @ เช่น @article @book @inproceedings เพื่อรองรับรูปแบบบรรณานุกรม ซึ่งแบ่งตามชนิดของแหล่งข้อมูล ตามด้วยคุณลักษณะของแหล่งข้อมูล ภายใต้วงเล็ก
ปีกกา ซึ่งอธิบายตามชนิดของแหล่งข้อมูลนั้น

ตัวอย่าง BibTex นำมาจากบทความวิกิพีเดียภาษาอังกฤษที่ชื่อ BibTeX

@Book{abramowitz+stegun,
 author    = "Milton {Abramowitz} and Irene A. {Stegun}",
 title     = "Handbook of Mathematical Functions with
              Formulas, Graphs, and Mathematical Tables",
 publisher = "Dover",
 year      =  1964,
 address   = "New York",
 edition   = "ninth Dover printing, tenth GPO printing"
}

มาตรฐานกลาง Bibtex ทำให้การย้ายข้อมูลบรรณานุกรม ข้ามซอฟต์แวร์จัดการการอ้างอิง เป็นไปได้ง่ายขึ้น ซอฟต์แวร์จัดการการอ้างอิงมักมีปุ่มให้ import และ export ข้อมูลบรรณานุกรมในรูปแบบ Bibtex เพื่อนำไปใช้กับซอฟต์แวร์ตัวอื่น นอกเหนือจากนั้นแล้ว ผู้ให้บริการแหล่งข้อมูลในเว็บมักมี Bibtex สำหรับแหล่งข้อมูลต่างๆ ไว้ให้บริการอีกด้วย

รูปแบบบรรณานุกรมในปัจจุบันมีความหลากหลายอย่างยิ่ง เช่น APA Chicago IEEE บรรณานุกรมแต่ละรูปแบบสร้างการแสดงผลที่แตกต่างกัน เช่น ขีดเส้นใต้หรือตัวหนา ลำดับการพิมพ์ วิธีการเขียนจำนวนหน้า ฯลฯ จึงมีการสร้างมาตรฐานกลาง ไว้อธิบายรูปแบบบรรณานุกรม ที่เรียกว่า Citation Style Language ซึ่งอธิบายคุณลักษณะต่างๆ ในรูปแบบบรรณานุกรม Zotero มี Citation Style Language สำหรับรูปแบบบรรณานุกรมพื้นฐาน และมีรูปแบบบรรณานุกรมอยู่ใน Zotero Style Repository อีกจำนวนมาก นอกเหนือจากนั้นแล้ว ผู้ใช้ Zotero สามารถดัดแปลง Citation Style Language เพื่อสร้างรูปแบบบรรณานุกรมของตนเองได้อีกด้วย

ตัวอย่าง Citation Style Language นี้เป็นตัวอย่างที่ผู้เขียนลองดัดแปลง Citation Style Language ของ IEEE เพื่อใช้งานวิทยานิพนธ์ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งยังไม่รับประกันความถูกต้องสมบูรณ์

<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<style xmlns="http://purl.org/net/xbiblio/csl" class="in-text" version="1.0" demote-non-dropping-particle="sort-only">
  <info>
    <title>IEEE Chula</title>
    <id>http://www.zotero.org/styles/ieeechula</id>
	<author>
      <name>Wachara Fungwacharakorn</name>
      <uri>musicsequencer.wordpress.com</uri>
    </author>
	<category citation-format="numeric"/>
    <rights>
		This work has been adapted from http://www.zotero.org/styles/ieee
		This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 
		License: http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/
	</rights>
  </info>
  <!-- Citation -->
  <citation collapse="citation-number">
    <sort>
      <key variable="citation-number"/>
    </sort>
    <layout prefix="[" suffix="]" delimiter="], [">
      <text variable="citation-number"/>
    </layout>
  </citation>
  <!-- Bibliography -->
  <bibliography et-al-min="6" et-al-use-first="1" entry-spacing="0" >
    <layout suffix=".">
      <text variable="citation-number" prefix="[" suffix="]"/>
      <text macro="author" prefix=" " suffix=". "/>
	  <text macro="title" prefix=" " suffix=". "/>
      <choose>
		<if type="book">
			<group delimiter=", ">
				<text macro="edition"/>
				<text macro="publisher"/>
				<text macro="issued"/>
			</group>
		</if>
		<else-if type="chapter paper-conference" match="any">
			<group prefix="In " delimiter=", " suffix=", ">
				<text macro="editor"/>
				<text variable="container-title" text-decoration="underline"/>
			</group>
			<text macro="page" suffix=". "/>
			<group delimiter=", ">
				<text macro="publisher"/>
				<text macro="issued"/>
			</group>
		</else-if>
		<else-if type="article-journal">
			<text variable="container-title" text-decoration="underline" suffix=" "/>
			<number variable="volume" form="numeric" suffix=" "/>
			<text macro="issued" prefix=" (" suffix=")"/>
			<text macro="page" prefix=": "/>
		</else-if>
		<else-if type="thesis">
		  <group delimiter=", ">
			<text variable="title"/>
			<text variable="genre"/>
			<text macro="publisher"/>
			<text macro="issued"/>
		  </group>
		</else-if>
		<else-if type="webpage">
		  <group delimiter=", " suffix=". ">
			<text macro="issued"/>
		  </group>
		  <if variable="URL">
            <group delimiter=". ">
              <text variable="URL" prefix="Available from: "/>
              <group prefix="[" suffix="]">
                <date variable="accessed">
				  <date-part name="year" form="long" suffix=", "/>
				  <date-part name="month" form="long" suffix=" " strip-periods="true"/>
                  <date-part name="day" form="numeric-leading-zeros" />
                </date>
              </group>
            </group>
          </if>
		</else-if>
		<else>
		  <group delimiter=", ">
			<text macro="edition"/>
				<text macro="publisher"/>
				<text macro="issued"/>
		  </group>
		</else>
      </choose>
    </layout>
  </bibliography>
  <!--Locale-->
  <locale>
    <terms>
      <term name="editor" form="short"> 
		<single>(ed.)</single>
        <multiple>(eds.)</multiple>
	  </term>
    </terms>
  </locale>
  <!-- Macros -->
  <macro name="author">
    <names variable="author">
      <name name-as-sort-order="all" initialize-with=". " delimiter=", " and="text"/>
      <label form="short" prefix=", " text-case="capitalize-first" suffix="." strip-periods="true"/>
      <substitute>
		<names variable="editor"/>
		<names variable="translator"/>
      </substitute>
    </names>
  </macro>
  <macro name="title">
    <choose>
		<if type="book thesis report" match="any">
			<text variable="title" text-decoration="underline"/>
		</if>
		<else-if type="webpage">
			<text variable="title" text-decoration="underline" suffix=" "/>
			<text value="[Online]"/>
		</else-if>
		<else>
			<text variable="title"/>
		</else>
	</choose>
  </macro>
  <macro name="edition">
    <choose>
      <if type="bill book graphic legal_case motion_picture report song chapter paper-conference" match="any">
		<choose>
		  <if is-numeric="edition">
			<group delimiter=" ">
			  <number variable="edition" form="ordinal"/>
			  <text term="edition" form="short" suffix="." strip-periods="true"/>
			</group>
		  </if>
		  <else>
			<text variable="edition" text-case="capitalize-first" suffix="."/>
		  </else>
		</choose>
      </if>
    </choose>
  </macro>
  <macro name="issued">
    <choose>
      <if type="article-journal report" match="any">
		<date variable="issued">
		  <date-part name="month" form="long" suffix=" "/>
		  <date-part name="year" form="long"/>
		</date>
      </if>
      <else-if type="bill book graphic legal_case motion_picture  song thesis chapter paper-conference" match="any">
		<date variable="issued">
		  <date-part name="year" form="long"/>
		</date>
      </else-if>
      <else>
		<date variable="issued">
		  <date-part name="day" form="numeric-leading-zeros" suffix="-"/>
		  <date-part name="month" form="short" suffix="-" strip-periods="true"/>
		  <date-part name="year" form="long"/>
		</date>
      </else>
    </choose>
  </macro>
  <macro name="editor">
    <names variable="editor">
	  <name name-as-sort-order="all" initialize-with=". " delimiter=", " and="text"/>
      <label form="short" prefix=" "/>
    </names>
  </macro>
  <macro name="publisher">
    <choose>
      <if type="bill book graphic legal_case motion_picture  song chapter paper-conference" match="any">
			<text variable="publisher-place" suffix=": "/>
			<text variable="publisher"/>
      </if>
      <else>
			<group delimiter=", ">
				<text variable="publisher"/>
				<text variable="publisher-place"/>
			</group>
      </else>
    </choose>
  </macro>
  <macro name="page">
    <group>
      <label variable="page" form="short" suffix=". " strip-periods="true"/>
      <text variable="page"/>
    </group>
  </macro>
</style>

ซอฟต์แวร์จัดการการอ้างอิง จึงช่วยให้การย้ายและจัดการข้อมูลบรรณานุกรม เป็นไปได้ง่ายขึ้น นอกเหนือจากนั้นแล้ว มาตรฐานที่กำหนดจากซอฟต์แวร์จัดการการอ้างอิง ยังช่วยให้สถาบันศึกษา สามารถกำหนดรูปแบบบรรณานุกรมที่ชัดเจนและใช้ได้ง่าย ส่งผลให้การอ้างอิงเป็นภารกิจที่ซับซ้อนน้อยลง และทำให้นักวิจัยสามารถนำเวลาไปปรับปรุงคุณภาพงานเขียนในด้านอื่นๆ ได้อย่างเต็มที่

This entry was posted in เทคนิควิธีการ and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s